Collapses ahead: foundations for a sociology of collapse

Ančić, Branko (2026) Collapses ahead: foundations for a sociology of collapse. Socijalna ekologija, 35 (1). pp. 71-103. ISSN 1330-0113 (Print), 1849-0360 (Online)

Text SE 2026_1 Ančić.pdf Download (237kB)

Abstract

IN ENGLISH: Collapse has long been studied in archaeology, history, and ecology, but sociology has yet to systematically address it as a distinct social process. This article lays the groundwork for a sociology of collapse by synthesising major explanatory traditions—from ecological determinism and civilisational cycles to systemic, risk, and acceleration theories—and reframing collapse as the disintegration of social facts, legitimacy, and collective capacity. Rather than viewing collapse as an abrupt end-state, it is conceptualised as a multidimensional process of systemic transformation involving material breakdown, loss, and reorganisation. The article identifies six interrelated sociological dimensions of collapse: (1) systemic transformation and the reconfiguration of institutions; (2) loss of material, cultural, and affective worlds; (3) erosion of collective capacity to sustain essential functions; (4) relational and multi-scalar interdependence of crises; (5) normative and political inequalities shaping who experiences collapse and who achieves resilience; and (6) the need for a reflexive and public sociology that engages with collapse discourse as both diagnosis and civic practice. By situating collapse within broader debates on resilience, planetary limits, and justice, the paper argues that collapse reveals, in negative form, the fragility of the social facts that constitute collective life. A sociology of collapse thus illuminates how societies interpret and respond to systemic disruption—and how possibilities for renewal, solidarity, and moral reconstruction emerge amid disintegration. --------------- IN CROATIAN: Kolaps je dugo bio predmet proučavanja u arheologiji, povijesti i ekologiji, no sociologija ga još uvijek nije sustavno obradila kao zaseban društveni proces. Ovaj rad postavlja temelje za sociologiju kolapsa sintetizirajući glavna teorijska tumačenja—od ekološkog determinizma i civilizacijskih ciklusa do sistemske teorije, teorije rizika i teorije akceleracije—te redefinira kolaps kao dezintegraciju društvenih činjenica, legitimiteta i kolektivnih kapaciteta. Umjesto da se kolaps promatra kao iznenadno nastalo konačno stanje, on se konceptualizira kao višedimenzionalan proces sistemske transformacije koji uključuje materijalno propadanje, gubitak i reorganizaciju. U radu se izdvaja šest međusobno povezanih socioloških dimenzija kolapsa: (1) sistemska transformacija i rekonfiguracija institucija; (2) gubitak materijalnih, kulturnih i afektivnih svjetova; (3) erozija kolektivnog kapaciteta za održavanje ključnih društvenih funkcija; (4) relacijska i višerazinska međuovisnost kriza; (5) normativne i političke nejednakosti koje određuju tko doživljava kolaps, a tko postiže otpornost; te (6) potreba za refleksivnom i javnom sociologijom koja se angažira u diskursu kolapsa kao dijagnostičkoj i građanskoj praksi. Smještajući kolaps u šire rasprave o otpornosti, planetarnim granicama i pravednosti, vidljivo je da kolaps, u negativnom obliku, razotkriva krhkost društvenih činjenica koje tvore kolektivni život. Sociologija kolapsa stoga pokazuje kako društva interpretiraju i reagiraju na sistemske krize—te kako se mogućnosti obnove, solidarnosti i moralne rekonstrukcije pojavljuju usred dezintegracije.

Item Type:	Article
Additional Information:	Language: English. - Title in Croatian: Kolapsi pred nama: temelji za sociologiju kolapsa.
Uncontrolled Keywords:	Collapse, resilience, systemic risk, inequality, public sociology (kolaps, otpornost, sistemski rizik, nejednakost, javna sociologija)
Subjects:	H Social Sciences > HM Sociology
Depositing User:	Karolina
Date Deposited:	07 May 2026 07:18
Last Modified:	07 May 2026 07:18
URI:	http://idiprints.knjiznica.idi.hr/id/eprint/1298

Actions (login required)

View Item